📖🎧 Peter Depauw helpt bedrijven bouwen die over honderd jaar nog steeds sturen op wat ze te doen hebben in de maatschappij
Re-story coöperant en steward van de startup eXo membranes Rhea Verbeke interviewt Peter Depauw. Peter is econoom, medeoprichter van Strategy & Leaders en pionier van de steward-ownershipbeweging in België. Zijn missie is bedrijven helpen bouwen die nu, over tien jaar en over honderd jaar nog steeds sturen op wat ze te doen hebben in de maatschappij - onafhankelijk, missiegedreven en niet zomaar te koop.
Peter Depauw
De reden waarom ik zo enthousiast ben om mijn gesprek met Peter Depauw met je te delen en het gedachtegoed van steward-ownership te belichten, is omdat ik zelf steward ben van de startup eXo membranes.
eXo is een spin-off van de KU Leuven en maakt membranen (high-tech filters) om de zwaarst vervuilde waters te zuiveren.
Bij het oprichten van de startup stelde ik me allerlei vragen.
Eentje ging over het technologische aspect. Ik denk dat technologie zeker kan bijdragen aan een betere wereld, maar niet dat het de wereld gaat redden. Dus ik wil koste wat het kost vermijden dat onze technologie gebruikt wordt als pleister op een wonde, bijvoorbeeld om bepaalde inherent schadelijke industriële processen efficiënter te maken.
Een andere vraag die vaak naar boven kwam is waarom ondernemers een bedrijf starten met als doel om het daarna weer te verkopen (met hopelijk veel winst). Dat vind ik zo’n gek gedachtegoed.
Deze exit-logica sluit helemaal niet aan bij hoe ik eXo wil leiden en hoe ik de langetermijnvisie wil uitbouwen.
En zo kwam ik op ons huidige economisch systeem uit en de belangenconflicten die er in heel wat bedrijven zijn en die ervoor zorgen dat de prachtige missie waarmee een bedrijf start (De Z uit de ZEBRA-mindset) in de loop van de tijd verwaterd.
Via via ben ik dan uiteindelijk bij de principes van steward-ownership terechtgekomen en dat klikte direct. Intuïtief voelde ik: ja, dit is hoe ik eXo wil oprichten. Dit is de eigendomsstructuur waarop ik onze tech-startup wil bouwen.
Maar een high-risk deep tech-startup kan je niet bouwen zonder geld. Dus zijn we aan een lang pad begonnen om geld op te halen voor onze eerste kapitaalronde om de membranen op te schalen en naar de markt te brengen.
Dat was allesbehalve vanzelfsprekend.
Samen met mijn medeoprichter Laurent Hubert hebben we voor heel wat investeerders gepitcht, en heel vaak sloeg ons verhaal over steward-ownership niet aan.
Dat is vooral omdat investeerders vaak een traditionele achtergrond hebben in durfkapitaal en dus helemaal anders kijken naar eigendomsstructuren. Voor hen is het vanzelfsprekend dat de aandeelhouders zowel beslissingsrecht als winstrecht hebben.
Uiteindelijk is het ons toch gelukt om geld op te halen via ‘steward-owned aligned financing’ en nu zijn we sinds begin dit jaar heteerste steward owned bedrijf in België met een gouden aandeel bij de Golden Share Foundation! Hoe cool is dat!
Ondertussen heb je misschien wel een gevoel gekregen voor steward-ownership, maar vraag je je toch nog een aantal dingen af:
Wat zijn die principes van steward-ownership dan?
Waarom is het een radicaal nieuwe manier om een bedrijf op te richten?
Hoe kan steward-ownership een bouwblok zijn voor een nieuw economisch systeem?
Hoe kan steward-ownership hand in hand gaan met zebrabedrijven?
Het antwoord op die vragen hoor je in mijn gesprek met Peter Depauw.
🎧 Luisteren
Je kan het interview met Peter Depauw beluisteren via Soundcloud (hieronder), op Postify of via Apple Podcasts.
Samenvattend kan ik je dit vertellen over mijn gesprek met Peter …
Wat is steward-ownership?
Steward-ownership is een eigendomsstructuur die rust op twee fundamentele principes die juridisch worden verankerd in het DNA van een bedrijf: zelfbeschikking en winst dient de missie.
Zelfbeschikking: controle is niet langer te koop of overerfbaar. Beslissingsrechten liggen bij 'stewards' - bekwame en betrokken personen die op missie en continuïteit sturen.
Winst dient de missie: winst is een middel, geen doel op zich. Financiële rechten worden losgekoppeld van controlerechten, en rendementen voor investeerders worden begrensd in tijd en bedrag. Op lange termijn streeft men ernaar dat alle winst terugvloeit naar de missie van het bedrijf.
Over hoe Peter bij steward-ownership uitkwam, vertelt hij onder andere dat eigenaarschap voor hem “tot op dat moment een veraf en saai thema was, dat heel juridisch klinkt.” Maar hij besefte ook dat het net daar is dat voor een bedrijf iets existentieels kan gebeuren.
Kijkend naar zijn rol als strateeg stelt hij: “Fuck strategie, we moeten een laagje dieper kijken naar de diepste structuur van het bedrijf zelf: eigenaarschap.”
Het probleem met de aandeelhouderseconomie
Peter schetst hoe ons huidige economisch systeem is ingesteld op het maximaliseren van aandeelhouderswaarde - een logica die sinds de jaren zeventig van de vorige eeuw dominant is geworden.
Dit leidt volgens hem tot een reeks structurele problemen:
Bedrijven worden gekocht en verkocht als handelswaar, waardoor de oorspronkelijke missie verwatert.
Impact- en missiegedreven ondernemers worden vroeg of laat meegesleurd in de 'exit-logica': te snelle groei, verkoop van het bedrijf, of sturen op kortetermijnwinst.
Winst wordt eindeloos weggesluisd naar aandeelhouders in plaats van te dienen als middel voor de maatschappelijke missie.
Afwezige eigenaars ('absentee ownership') nemen cruciale beslissingen zonder enige verbinding met het bedrijf, zijn waarden of impact.
Een sprekende uitspraak van Peter over ‘afwezige eigenaars’: “Ze kunnen letterlijk aan de andere kant van de wereld zijn, nog nooit een bedrijf gezien hebben, DNA niet kennen, de waarden niet kennen, succesfactoren niet kennen, en toch alles mogen beslissen. Hoe gek is dat?”
De juridische constructie: Golden Share en de scheiding van rechten
Steward-ownership knipt de drie klassieke aandeelhoudersrechten los van elkaar: het winstrecht, het stemrecht en het recht om het bedrijf te verkopen.
De stewards behouden 100% van de controlerechten. Investeerders ontvangen een begrensd, risico-adequaat rendement via een ‘winstwaterval’, maar hebben geen zeggenschap over de koers van het bedrijf.
De Golden Share Foundation fungeert als onafhankelijke bewaker: zij heeft een ‘gouden aandeel’ met vetorecht om te garanderen dat het bedrijf ook op lange termijn steward-owned blijft en niet alsnog wordt verkocht.
eXo Membranes is het eerste Belgische bedrijf dat dit pad volledig heeft bewandeld.
Hoeveel is genoeg?
Een centrale vraag bij steward-ownership is voor Peter: hoeveel is genoeg? In plaats van het uitgangspunt in de huidige economische denkwijze: hoeveel is mogelijk?
Deze vraag positioneert steward-ownership duidelijk tegenover de klassieke logica van eindeloze groei en maximaal rendement. Voor investeerders betekent dit: een eerlijke, begrensde return in ruil voor het vertrouwen in de stewards en de missie.
De link met zebrabedrijven
Steward-ownership sluit naadloos aan bij het concept van zebrabedrijven: bedrijven die sturen op een evenwicht tussen financiële stabiliteit en maatschappelijke impact.
Steward-ownership voegt volgens Peter aan die intentie de juridische verankering toe. Steward-ownership beschermt zebrabedrijven tegen de druk van aandeelhouderslogica op momenten van groei of crisis, en maakt van langetermijndenken een structureel gegeven in plaats van een goede intentie.
Peter: “Roman Krznaric zei ooit tegen me dat steward-ownership een ultieme vorm van langetermijndenken in bedrijven is.”
De toekomst: van niche naar beweging
Peter ziet steward-ownership als ‘een van de grootste economische bewegingen van onze tijd.’. In landen als Duitsland, Nederland en Denemarken wint het snel aan momentum.
In België is het nog pionieren, maar met Steward-Owned zet hij actief in op versnelling.
Naast jonge startups ziet Peter steeds meer interesse van KMO's en familiebedrijven die nadenken over bedrijfsoverdracht, waarbij steward-ownership een derde weg biedt naast ‘doorgeven aan kinderen’ of ‘verkopen aan de hoogste bieder’.
Europa onderzoekt momenteel wel steward-ownership als optionele vennootschapsvorm voor alle 27 lidstaten.
De kern van Peters persoonlijke missie vat hij kort en krachtig samen: “Bedrijven bouwen die nu, over tien jaar en over honderd jaar nog steeds sturen op wat ze te doen hebben in de maatschappij - onafhankelijk, missiegedreven en niet zomaar te koop.”
Maak jij verandering mee mogelijk!?
Met verhalen zoals het verhaal dat je net las of bluisterde, werken we aan een verhaalverandering waardoor mensen en organisaties weer kunnen floreren. Verhalen die vertellen hoe het anders kan. Die ogen openen en de kijk op de wereld veranderen. En daardoor verandering in gang zetten. Maak jij die verandering mee mogelijk!? Doneer hieronder of word sympathisant met een bijdrage van 30 euro per jaar. Je draagt daarmee bij aan wat Re-story in de wereld zet.